Esnaf İçin Web Sitesi Neden Gerekli?

Sabah dokuz. Bir kadın telefonunu açıp "evime yakın kuaför" yazıyor. Üç sonuç çıkıyor, tıkladığı bir tanesine gidiyor. Senin adın o üçte yok. İşte hiç tanımadığın bir müşteriyi tam o an kaybettin. Ne telefonun çaldı, ne haberin oldu, ne de bir daha o kişi aklına geldi.

Bu yazı "herkesin web sitesi olmalı" nutku değil. Tam tersi. Bazı esnafa gerçekten gerek yok, onu da söyleyeceğim. Ama önce şunu oturtalım: neden istediğini bilmeden site yaptırırsan, parayı da zamanı da boşa harcarsın. Maliyet tarafını ayrı bir rehberde rakam rakam yazdık. Burada tek bir soru var: neden?

01"Beni zaten tanıyorlar" tuzağı

Çoğu ustanın ilk lafı bu: "Benim müşterim belli, mahalle beni tanır, neyime site?"

Tanıması güzel. Ama iki şeyi atlıyorsun. Birincisi, o tanıdık müşterin bile artık seni telefondan kontrol ediyor. Numaranı kaydetmemiş, bugün açık mısın bilmiyor, Google'a yazıp bakıyor. Karşısına bir şey çıkmazsa ya arar ya da, daha sık olanı, açık olduğunu gördüğü başka kapıya gider. İkincisi, ve asıl mesele: seni hiç tanımayan müşteri. Yeni taşınan komşu, o ihtiyacı ilk kez duyan biri, mahalleyi bilmeyen bir yabancı. Bunlar seni tanımıyor. Bulmak için arıyor.

Site sadık müşteriyi tutmak için değil. Seni hiç duymamış olanı kazanmak için.

02Müşteri artık önce Google'a soruyor

Eskiden ne olurdu? Adam sokakta yürür, vitrine bakar, kapıdan girerdi. Şimdi öyle mi? Cumartesi sabahı saçını yaptıracak kişi telefonu açıp "yakınımdaki kuaför" yazıyor. Çıkan listede yorumu en iyi olana, fotoğrafı en derli toplu olana, "Randevu Al" butonu olana tıklıyor. Hepsi bu kadar.

Sektör fark etmiyor. Diş ağrısıyla uyanan "en yakın diş hekimi" arıyor. Gece anahtarını kapıda kıran "7/24 çilingir" arıyor. Köpeği fenalaşan "acil veteriner" arıyor. Hepsi telefondan, hepsi aceleyle, hepsi ilk üç beş sonuçtan birini seçip geçiyor.

Acı taraf şu: o aramada yoksan, o müşteri için yoksun. Yoksun. Yirmi yıllık emeğin, herkesin ağzında olan işçiliğin, o güzel elin. Hiçbiri devreye girmiyor, çünkü adam ekranında seni göremiyor bile. Kaliten orada bir işe yaramıyor. Çünkü kalitene sıra gelmiyor.

03Siten yokken tam olarak ne kaybediyorsun

"Kayıp" lafı havada kalıyor. İndirelim yere. Üç şey kaybediyorsun.

Güveni. İnsan parasını tanımadığı yere vermez, önce bakar. Adını Google'a yazar, çıkan sayfayı süzer, üç saniyede "ciddi mi değil mi" kararını verir. O üç saniyede ortada yoksan, kapın daha açılmadan kapanmış demektir.

Bulunabilirliği. Müşteri seni arıyor ama bulamıyor. En sinsi kayıp bu. Çünkü farkında bile değilsin. Telefon çalmıyor. Ama neden çalmadığını göremiyorsun. Çalmayan telefon, sessizce rakibe giden müşteridir.

Kontrolü. Sitesi olmayan esnaf, kendisi hakkındaki bilgiyi başkasına emanet ediyor. Haritadaki yanlış çalışma saati, birinin yıllar önce yazdığı kötü yorum, hemen yanında biten rakip reklamı. Kendi vitrinin yoksa, seni el âlemin vitrini anlatır.

04"Instagram'ım var ya" — neden yetmiyor

İyi soru. Cevabı da önemli. Instagram güzel ama Instagram senin değil.

Şöyle düşün: bir dükkân açmışsın, ama anahtar ev sahibinde. Algoritma yarın "bu adamın gönderisini kimseye göstermeyeyim" derse, elinden bir şey gelmez. Hiçbir şey. Hesabın bir sabah kapanırsa, yıllarca topladığın o bin kişi de gider. Kira ödemiyorsun tabii. Ama o ev sahibi, canı isterse, seni bir sabah sokağa koyar. Hesap da vermez.

Bir de şu var: "yakınımdaki kuaför" diye Google'a yazan kişi senin Instagram'ını görmez. Instagram aramak için değil, gezinmek için kuruldu. Müşteri seni ararken bulamıyorsa, kaç bin takipçin olduğu hiçbir işe yaramaz. Doğrusu basit: site merkez, Instagram ona bağlı bir kol. Biri tapulu evin, öteki kiraladığın stant. İkisi beraber iş görür. Ama evsiz stant havada kalır.

05Web sitesi somut olarak ne yapıyor

"Site" deyince akla asılı duran bir broşür geliyor. Yanlış. İyi bir esnaf sitesi durağan değil. Sabah erken gelip akşam kepenk inmeden çalışan, üstüne maaş da istemeyen bir eleman gibi. Ne mi yapıyor?

• Randevu alıyor, sen uyurken bile. Gece on birde saç kesimi kuran biri formu dolduruyor, sabah telefonunda hazır. Kaçmayan müşteri.
• Yol tarif ediyor. Haritaya bağlı tek bir buton, adamı kapına kadar getiriyor. "Nasıl gelinir" derdi bitiyor.
• Vitrin oluyor. Önce-sonra fotoğrafların, işlerin, fiyat aralığın. Müşteri daha içeri girmeden ne alacağını görüyor.
• Güven veriyor. Gerçek yorum, sertifika, ekip fotoğrafı. "Bu iş ciddi" hissi, daha tıklamadan.
• 7/24 açık kalıyor. Sen kepengi indirsen de site çalışıyor. Müşteri gece yarısı bakıyor, gece yarısı yazıyor.

Bir tek "Randevu Al" butonu bile işi değiştiriyor. Telefonda konuşmaya çekinen, akşam geç saatte bakan, sıraya girip beklemeye üşenen ne kadar müşteri varsa, hepsi o butondan geliyor. Sen farkında bile olmadan.

06"Ama pahalı ve zahmetli"

Haklı korku. Çoğu esnafın web sitesi hikâyesi kötü bitmiş: ya bir tanıdık "ben yapıveririm abi" deyip yarım bırakmış, ya bir ajans kırk bin lira isteyip aylarca oyalamış. O yüzden "web sitesi" lafında içiniz daralıyor. Anlıyorum.

Ama o devir kapandı. Sektöre özel hazır altyapılar yüzünden sıfırdan tasarım masrafı ortadan kalktı. İyi bir esnaf sitesi artık kırk bin lira değil. Net, makul bir rakam. Ne kadar tuttuğunu, gizli ücretleri, o meşhur yenileme tuzaklarını maliyet rehberinde tek tek döktük.

Zahmet kısmı da abartı. Doğru yerde senin tek işin onaylamak. Logonu, fotoğraflarını, çalışma saatini ver. Gerisini onlar kursun. Düzgün bir kurulum birkaç günde canlıya çıkar, sen de tek satır kod görmeden.

07Hangi esnafa gerçekten gerekmez

Söz vermiştim, dürüst olayım. Her esnafa site gerekmiyor. Şu üç durumdaysan, paranı başka yere koy:

• Tek müşteriyle çalışıyorsan. Tek bir fabrikaya parça basan bir atölyeysen ve yeni müşteri derdin yoksa, site sana fazladan bir şey getirmez.
• Kapasiten zaten tıkış tıkışsa. Defterin üç ay ileriye doluysa ve bu halinden memnunsan, görünürlük senin sorunun değil.
• İşin geçiciyse. Sezonluk tezgâh, kapanmaya yüz tutmuş bir dükkân. Yatırımın karşılığını alamadan biter.

Gerisi için, yani yeni müşteri isteyen, biraz daha büyümek isteyen, kazandığını rakibine kaptırmak istemeyen herkes için soru "gerekli mi" değil. Soru şu: ne zaman, ve kiminle?

08Sık sorulan sorular

09Sonuç

Site bir süs değil. Müşterinin seni aradığı yerde var olmak demek. O arama bittiğinde ekranda kim varsa, müşteri ona gidiyor. Sen mi varsın, rakibin mi? Mesele bu kadar yalın.

Mahallenin seni tanıması güzel. Ama yeni müşteri mahallede yürümüyor. Telefonunda arıyor. Sen orada yoksan, o müşteri zaten hiç senin olmadı.

Şimdi telefonu eline al. Kendi işini "yakınımdaki [senin işin]" diye arat. İlk üç sonuçta var mısın? Yoksa, kaçırdığın müşteriler şu anda rakibinin koltuğunda oturuyor. Sıcak sıcak.